Met tienduizenden tegelijk bewegen ze door de straten van Shanghai: bezorgers van maaltijden, koffie en boodschappen. Wat hier gebeurt, gaat verder dan wat we in Europa of de Verenigde Staten kennen. Dit is geen deliverymarkt meer, maar een systeem. Food Inspiration zag met eigen ogen hoe de volgende stap in de evolutie van het bedrijfsrestaurant eruitziet: een abri waar alle lunches worden afgeleverd.
Dit is aflevering 3 van de serie Ontdekkingen in Shanghai.
Het begint met wat je níét hoort. Geen ronkende motoren, geen uitlaatgassen. Alleen het zachte zoemen van elektrische scooters. Wie in Shanghai maaltijden bezorgt, rijdt elektrisch. Niet als keuze, maar als gevolg van regelgeving die andere vormen van tweewielverkeer, zoals met verbrandingsmotor, vrijwel heeft uitgesloten. Het resultaat is een stad waarin miljoenen bezorgbewegingen plaatsvinden, zonder het lawaai en de stank die je daarbij zou verwachten.
Rond lunchtijd bereikt het systeem zijn piek. In een foodcourt in een van de vele winkelcentra zien we hoe het werkt. Een man, gekleed in een T-shirt met de poëtische tekst ‘Where Dreamers Become Doers’, beweegt zich snel en doelgericht. Zijn armen vol kleurrijke lunchtasjes. Bij een sushi-outlet scant hij zijn laatste bestelling, vervolgt zijn weg en verdwijnt richting de parkeerplaats. Tijd is alles. Elke seconde telt hier.
Buiten stroomt een zwerm van bezorgscooters de stad in. Bestemming: kantoren, appartementen, winkels. Bij één kantoorgebouw zien we de logistieke puzzel gelegd worden in zijn meest efficiënte vorm. Voor de ingang staat een strak vormgegeven abri met lockers ter grootte van een magnetron. Geen wachtrijen, geen overdracht van hand tot hand. De bezorger plaatst de lunch in een locker, de klant haalt hem er zelf uit.
Opvallend is de aandacht voor presentatie. De lunchtas is niet puur een functionele verpakking, maar een cadeautje om uit te pakken. Kleurrijk, verzorgd, bijna feestelijk. Met een beetje fantasie kijk je hier naar het nieuwe bedrijfsrestaurant: gedigitaliseerd, gedecentraliseerd en volledig vraaggestuurd: de menukaart bevat het aanbod van zo’n beetje alle restaurants en foodoutlets uit de stad. Dat zijn er meer dan 100.000.
Binnen in het kantoorgebouw herhaalt het patroon zich, maar dan op grotere schaal. Wanden vol lockers. Een continue stroom van bezorgers en kantoormedewerkers. Een securitymedewerker bewaakt de orde. Scannen, openen, meenemen. Eten gebeurt ergens anders: achter het bureau, in een lounge, buiten op straat. Wat opvalt is niet alleen de efficiëntie, maar vooral het ontbreken van menselijk contact. Dit is hospitality zonder gastheerschap.
Supermarkt en delivery
In een supermarkt in het recent geopende Parc Avenue Central Shopping Center zien we een andere kant van hetzelfde systeem. Medewerkers picken orders in een moordend tempo. Tienduizenden stappen per dag zijn hier waarschijnlijk geen uitzondering. Het aantal bestellingen is groot en de winkelvloer fors in oppervlakte.
De visafdeling trekt direct de aandacht. Wanden vol aquariums met levende vis. Vers is hier letterlijk levend. Medewerkers verpakken de vis in zakken met water, zodat deze thuis kan worden bereid. Klanten die zelf nog boodschappen doen, scheppen eigenhandig levende garnalen uit het aquarium. Verser wordt het niet. Kom daar maar eens om in het land van gefrituurde kibbeling en diepgevroren vissticks.
Wanneer een bestelling compleet is, wordt de gevulde tas aan een railsysteem aan het plafond gehangen. De tas beweegt automatisch naar de distributiezone. Vandaar neemt een bezorger het over. Ingenieus, die vorm van transport hebben we niet eerder in een winkel waargenomen.
De stad van de bezorgers
China is uitgegroeid tot de grootste delivery-economie ter wereld. Meer dan tien miljoen bezorgers verzorgen dagelijks tussen de 60 en 100 miljoen maaltijden, naast talloze pakketleveringen. In steden als Shanghai en Beijing is delivery geen service meer, maar infrastructuur.
De spil van dit systeem is de smartphone. Apps als Alipay en WeChat sturen alles aan: bestellen, betalen, volgen, beoordelen. Zonder smartphone functioneer je hier niet. Overal vind je oplaadpunten, het netwerk is snel en feilloos. Het scherm is de toegang tot de stad.
Een maaltijd kost 20 tot 40 RMB (ongeveer €2,50 - €5). Bezorgkosten zijn laag. Achter deze efficiëntie schuilt een harde realiteit. Veel bezorgers zijn migranten, die lange dagen maken om een inkomen van 7.000 tot 11.000 yuan per maand (€900 tot €1.400) te verdienen.
Einde van ghost kitchens
Wie dacht dat ghost kitchens de toekomst zijn, komt in Shanghai tot een andere conclusie. In een ondergronds winkelcentrum zien we de restanten van deze belofte. Gesloten units, verlaten gangen. Hier en daar nog een keuken die draait, maar zonder zichtbaarheid, zonder merkbeleving.
Volgens lokale experts verschuift de markt weer richting fysieke aanwezigheid. Keukens die zichtbaar zijn. Waar je kunt afhalen. Waar je eventueel kunt blijven eten. De reden is simpel: connectie met het merk.
Opvallend is dat een outlet in China door één persoon kan worden gerund. Veiligheid wordt grotendeels geborgd via cameratoezicht. In Nederland is dat ondenkbaar. Minder of geen personeel betekent voor de vele kleine zelfstandigen in Shanghai lagere kosten.
Het ondergrondse winkelcentrum vol ghost kitchens is volgens lokale experts ingehaald door de tijd. In Shanghai wordt de toekomst niet alleen bedacht, maar ook gebouwd. Voor je het weet, word je ingehaald.
Lees ook
China’s foodmetropool is een schatkamer met innovaties
Lees ook
“Bakkerijen zijn hier verder dan in Frankrijk”