Nieuwe EU-richtlijn tegen greenwashing heeft giga-impact op duurzame certificeringen

Ieder kwartaal bespreken we met strateeg Wouter Staal de stand van zaken rond duurzaam ondernemen. Wat zijn binnen food de hot topics? Welke nieuwe regels en wetgeving doen ertoe? En waar moet je als ondernemer morgen écht mee aan de slag? In ieder geval met de nieuwe EmpCo-richtlijn vanuit de EU, aldus Staal. 

Dachten we alle duurzaamheidsafkortingen inmiddels wel zo’n beetje te kennen, is er toch weer een relatief onbekende die op korte termijn ongekend relevant wordt: de ECGT ofwel de Empowering Consumers for the Green Transition Directive (officieel Richtlijn (EU) 2024/825). In de praktijk vaak afgekort tot EmpCo. Deze richtlijn heeft grote gevolgen voor bestaande duurzaamheidslabels zoals B Corp en Green Key, voor gunningscriteria bij aanbestedingen én voor de manier waarop food- en horecabedrijven communiceren over duurzaamheid richting hun gasten.

Impact op duurzaamheidscertificaten

Voor certificeringsinstanties als EcoVadis, B Corp en Green Key zet de Empowering Consumers Directive flinke druk op methodiek, transparantie en bewijslast. De organisatie achter de B Corp-certificering liep hier in april 2025 al op vooruit met een ingrijpende herziening van de certificeringsstandaarden. Het oude B Impact Assessment werkte met een puntensysteem op vijf pijlers: wie 80 van de 200 punten haalde, voldeed. Dat maakte het mogelijk om hoge impact op het ene terrein te compenseren met lage scores op andere vlakken. In de nieuwe standaard kan dat niet meer. Nu móéten bedrijven op zeven thema’s voldoen aan minimale eisen. Ook de toelatingseisen zijn aangescherpt. Bedrijven die inkomsten halen uit onder meer fossiele brandstoffen, wapens, gokken, pornografie of tabak komen niet langer in aanmerking voor certificering.

Voorheen viel de Scope 3-uitstoot buiten de scope voor B Corp. Dat is aangepast. Voor grote bedrijven geldt bovendien dat zij SBTi-committed moeten zijn en een gevalideerd 1,5-gradendoel moeten hebben, inclusief een reductieplan voor hun Scope-3-emissies. Voor kleinere bedrijven geldt de verplichting om te rapporteren op Scope 3 ook, maar voor hen geldt een overgangsperiode van drie jaar. De impact van al die wijzigingen is niet te onderschatten: “certificeren voor B Corp was al een complex proces, maar het is nog veel ingewikkelder geworden.”

Bedrijven die hun B Corp-certificering hebben behaald vóór de invoering van de nieuwe regels, mogen vanaf september 2026 het B Corp-logo niet meer voeren. Pas na hercertificering volgens de strengere normen mag dat weer. Voor bedrijven die vlak voor de wijziging zijn gecertificeerd – en dachten drie jaar ‘safe’ te zijn – is dat een hard gelag.  

Aanpassingen in Green Key

De impact van EmpCo beperkt zich niet tot bedrijfscertificaten. Ook binnen hospitality geldt deze nieuwe Europese wetgeving. Neem Green Key, de duurzaamheidsstandaard in de hotellerie. Op platforms als Booking.com kunnen websitebezoekers filteren op Green Key. Voor consumenten is dat een indicatie dat ze een duurzaam hotel kiezen, zegt Staal. Booking.com had aanvankelijk een eigen ‘Travel Sustainable’-programma, maar stopte daar in 2024 mee na ingrijpen van de Autoriteit Consument & Markt. Het systeem was te weinig transparant. Sindsdien geeft het op de website de Green Key-certificering weer, als valide externe bron. “Alles schuift richting onafhankelijk geverifieerde data, zodat consumenten beschermd worden tegen vage en ongeoorloofde claims.”

Maar ook de inhoud en onderbouwing van labels als Green Key zelf liggen onder het vergrootglas en zullen mogelijk aanpassingen krijgen onder invloed van de nieuwe EU-richtlijn. Op dit moment kijkt Green Key naar de emissies in de eigen operatie (Scope 1 en 2), terwijl bij hotels het leeuwendeel van de uitstoot – tot wel 98% als er groene energie wordt ingekocht – in Scope 3 zit. “Ook Green Key zal zich dus moeten herbezinnen op hun systematiek en certificeringsstandaarden. Want vanaf september moet je de impact in jouw keten meenemen als je jezelf als 'duurzaam hotel' wilt positioneren.”

Ook Groene Michelinster onder druk

Ook de groene Michelinsterren staat in dit licht onder druk. Sinds oktober 2025 is op de Michelin-website niet meer te filteren op groene sterren. De hoofdredacteur van Michelin benadrukte in een reactie op de commotie die daarop volgde aan Food Inspiration dat de organisatie niet stopt met het uitreiken van de groene sterren of er minder belang aan hecht. Wel onderstreept de organisatie dat de groene sterren “geen onderscheiding zijn in de klassieke zin van het woord. Geen keurmerk, geen certificering. Het is een community.” 

Hoewel het door de organisatie niet met zoveel woorden wordt gezegd, is het moeilijk voor te stellen dat die koerswijziging helemaal losstaat van de nieuwe wetgeving rond green claims. Staal: “Zo’n groene ster op je gevel zou wellicht opgevat kunnen worden als misleiding naar de consument, omdat er geen objectieve criteria aan vastzitten. Een groene ster, uitgegeven door een toonaangevend instituut als Michelin, trekt gasten naar je zaak. Voor Michelin kan het wellicht een mooie kans bieden om de relevantie te vergroten. Door er juist wel heldere criteria onder te hangen. Of de organisatie dat gaan doen is maar zeer de vraag. Michelin is geen intrinsiek-gemotiveerde duurzaamheidsinstantie en zal bewijslast nodig hebben, wat mogelijk botst met de anonimiteit van de inspecteurs.” 

Rol van topkeurmerken groeit

Retail en foodserviceketens focussen vooruitlopend op de nieuwe regelgeving en plicht tot ketentransparantie steeds meer op het vergroten van het aandeel topkeurmerken: dat zijn keurmerken die extern geaudit zijn, transparant werken en marketinglabels onderscheiden van echte certificering. In 2025 voldeden in Nederland dertien topkeurmerken aan deze criteria. Bij de laatste beoordeling (2025) scoorden ze minimaal 4 op de schaal van 5 voor duurzaamheid, betrouwbaarheid én transparantie.

Dat ook dit niet altijd zekerheid geeft, bewijst het feit dat het keurmerk On the way to PlanetProof bij de laatste validatie in 2025 buiten de boot is gevallen. Veel cateraars die in hun aanbestedingen en contractafspraken inzetten op verduurzamen van het aanbod, zetten qua bewijslast in op een inkoopaandeel topkeurmerken. Voor velen was het een onaangename verrassing, dat het PlanetProof-label, dat op veel AGF- en zuivelproducten zit, nu niet meer meetelt als 'bewezen duurzaam'.

Wat kun je als foodproducent doen?

De onduidelijkheid die nu nog boven de markt hangt, zorgt voor behoorlijk wat onrust in ‘label-land’. Vanaf september 2026 kan EmpCo gehandhaafd worden. Het is voor ondernemers daarom slim nú na te denken over de communicatie: op de website, verpakking, menukaart of het bordje bij de voordeur.

Goede intenties zijn niet meer voldoende volgens Staal. “Duurzaamheid verschuift van bijzaak naar kern van de bedrijfsvoering. Bedrijven staan voor een keuze: écht integreren of loslaten.” Hij verwacht dat de komende jaren sommige bedrijven zullen afschalen uit angst voor kosten of onzekerheid. “Maar daarna hoop ik dat we weer omhoog gaan in de volwassenheidscurve als het gaat om verduurzaming van ons voedselsysteem.”

“Wat ik nog zie bij veel grote bedrijven is dat ze na hun Scope-3-nulmeting en SBTi-commitment denken dat ze ‘klaar’ zijn met hun inspanningen. Ze denken dat het moeilijkste achter de rug is”, maar volgens Staal begint het werk dan pas. “Veel data in zo’n 0-meting is gebaseerd op aannames en proxy’s. Dat mag in het begin, maar daarna moet je echt met je toeleveranciers aan de slag.”

Retailers als Albert Heijn laten al zien waar het naartoe gaat. Zij verlangen van al hun leveranciers – groot en klein – dat zij zich ook committeren aan SBTi. Op basis van bestedingen voldoet inmiddels zo’n 74% van hun leveranciers hieraan. De combinatie van CSRD-verplichting en EmpCo-richtlijn zorgt voor een beweging naar betrouwbare duurzaamheidsdata verder de keten in, waar je je als foodbedrijf nauwelijks aan kunt onttrekken.