Het aanbod aan dranken met een functionele claim groeit snel en wordt steeds specifieker. Waar functional drinks lange tijd draaiden om fysieke gezondheid – van sapkuren tot gembershots – verschuift de focus naar mentaal welzijn en performance. Zo worden er steeds meer functional drinks op de markt gebracht en richt ook de foodservicemarkt zich steeds meer op deze categorie: van adaptogene mocktails tot functionele koffiezaken.
Waar eerder sapkuren en gembershots populair waren – met claims rond immuniteit en dagelijkse vitamine-inname – verschuift de focus inmiddels naar mentale gezondheid. Binnen food & drinks is deze ontwikkeling onderdeel van de bredere trend function over flavour: de functie van een product wordt minstens net zo belangrijk en misschien wel belangrijker dan de smaak. Ingrediëntenlijsten worden steeds uitgebreider, met onder andere prebiotica, paddenstoelen, appelciderazijn, collageen, gember, antioxidanten, aminozuren, nootropica en adaptogenen.
Functional food & beverages – waaronder yoghurt en proteïnerepen – vormen een wereldwijd groeiende categorie, met een verwachte waarde van meer bijna dan 350 miljard euro in 2030.
Daarbij speelt ook de afname in alcoholconsumptie een rol. Jongere generaties profileren zich als #sobercurious, waarbij ze bewuster omgaan met alcohol. Ze zoeken naar dranken met minder bittere smaken en minder calorieën en stappen over op alternatieven. Functional soda’s spelen hierop in door klassieke frisdrankervaringen te combineren met voordelen zoals minder suiker, een betere spijsvertering en een ‘gezonder’ profiel.
Stress, self-care en branding
Een belangrijke verklaring voor de opkomst van functional drinks ligt – volgens een artikel in online tijdschrift Eater – bij de zogeheten anxiety economy. Millennials en Gen Z ervaren een hoge druk om op alle fronten in het leven te excelleren en zoeken naar manieren om zichzelf te ondersteunen en te optimaliseren. Dranken worden hierin een laagdrempelige vorm van self-care.
Deze positionering zie je terug in de visuele identiteit van merken. Waar traditionele frisdrankmerken werken met felle primaire kleuren, kiezen functional drink-merken juist voor pastelkleuren, botanische elementen en rustige designs. Dat versterkt niet alleen het wellnessgevoel, maar maakt de producten ook aantrekkelijk voor social media.
Adaptogenen en ‘drinken met effect’
Binnen de sober curious-beweging verschuift de focus van het vermijden van alcohol naar het bereiken van een bepaald effect met non-alcoholische dranken, zoals meer focus, je socialer voelen of ontspanning. Adaptogenen, die helpen bij stressregulatie, en nootropica, die cognitieve functies ondersteunen, spelen hierin een centrale rol.
Hekate, een sober bar in New York, combineert high-end mixology met 0.0-distillaten en functional botanicals. Gasten kiezen hier niet zozeer een drankje, maar een effect. Ook het merk Kin Euphorics, mede opgericht door supermodel Bella Hadid, speelt hierop in met alcoholvrije dranken die een ‘high’ moeten veroorzaken met botanische ingrediënten. Dranken zoals High Rhode en Dream Light worden geserveerd in high-end hotelbars als alternatief voor de klassieke nightcap.
Dichter bij huis laat Happy Tea in Amsterdam zien hoe deze benadering wordt vertaald naar een overdagconcept. Hier worden latte’s ontwikkeld op basis van ‘moods’. Zo combineert de Nice Tea Social Butterfly spirulina, kokosfoam en andere adaptogenen, die moeten helpen om je socialer te voelen. De Morning Shine richt zich op productiviteit met black matcha – een gemalen Assamthee – aangevuld met lion’s mane, niacin, cacao, chai en vanille.
De functional koffiezaak
Hoewel koffie van nature een functionele drank is, ontstaat er binnen koffiezaken ook een duidelijke verbreding richting dranken met extra functionele toevoegingen. Naast koffie groeit het aanbod van dranken met een lager cafeïnegehalte. Matcha en hojicha worden ingezet als zachtere energiebronnen, terwijl adaptogene blends inspelen op focus of ontspanning. Tegelijkertijd wint pure cacao terrein, met een bitter en complex smaakprofiel dat sterk afwijkt van traditionele warme chocolademelk.
In de wellnesswereld wordt cacao al langer gebruikt tijdens ceremonies, mede vanwege de vermeende effecten op doorbloeding en mentale staat. De toepassing in de horeca vraagt echter om een andere werkwijze. Het merk Reclaem speelt hierop in met barista cacao. Volgens medeoprichter Daan van Kesteren wordt het poeder met water opgeklopt, vergelijkbaar met matcha, waarna opgeschuimde melk wordt toegevoegd.
Lees ook
Cacao on trend omdat het veel minder cafeïne bevat dan koffie
Gut health
Dan is er ook nog de groeiende bewustwording van de relatie tussen darmgezondheid en mentale gezondheid – de zogeheten gut-brain axis. Wat er in het microbioom gebeurt, heeft namelijk directe invloed op hoe je je voelt, zo toont wetenschappelijk onderzoek.
Dit inzicht krijgt sinds 2019 steeds meer momentum en vertaalt zich naar nieuwe concepten en producten binnen de foodservice. Zo ontstaan probiotische taprooms die functioneren als een kruising tussen een brouwerij en een bar, waar dranken zoals kombucha, waterkefir en tepache vers van de tap worden geserveerd. Tegelijkertijd winnen prebiotische frisdranken terrein. Deze dranken, vaak gebaseerd op plantaardige vezels, functioneren als ondersteuning voor de spijsvertering. Het Amerikaanse Poppi is een van de bekendere voorbeelden van een merk dat deze categorie groot heeft gemaakt.
Hydratatie, proteïne en performance
Naast mentale gezondheid blijven fysieke prestaties ook een pijler binnen functional drinks. Dranken die gericht zijn op hydratatie, sportprestaties en herstel winnen aan populariteit. Zo groeit de markt voor elektrolytendranken sterk, gedreven door de vraag naar betere hydratatie en ondersteuning na fysieke inspanning. De wereldwijde markt voor elektrolytische dranken had in 2025 een waarde van ongeveer €36,74 miljard. De markt zal naar verwachting groeien van €39,61 miljard in 2026 tot €75,55 miljard in 2034.
Lees ook
Nieuw proteïneshake-concept mikt op bewuste consument
Ook proteïnerijke dranken blijven populair. In Utrecht opende onlangs de pop-upstore van SØM, waar dagelijks verse proteïneshakes worden bereid voor consumenten met een actieve levensstijl die bewust kiezen voor voedzame producten.