We brengen aanzienlijk meer tijd thuis door dan aan het begin van deze eeuw. Thuiswerk en digitaal gemak spelen daarin een rol, maar ook koopkrachtverlies en vergrijzing. Vooral interessant is de culturele mindshift bij jongeren. Voor een generatie die is opgegroeid met FOMO komt JOMO – de Joy Of Missing Out – steeds meer in beeld. Zelfs ‘hurkle durkling’, urenlang vrijwillig onder de dekens verdwijnen, is een Gen Z-fenomeen. Niet uit luiheid, maar als kleine rebellie tegen een wereld die permanent je engagement opeist.
En dus mag je verwachten dat het traditionele nachtleven – met name in de grote steden – het moeilijker krijgt. In België en Nederland verdwenen tussen 2014 en 2024 gemiddeld ruim 500 kroegen en clubs per jaar. Brussel beleefde in 2025 zelfs een heuse clubdrain: iconen als La Cabane, Reset en Spirito sloten onlangs de deuren. De Brusselse nachtsector spreekt inmiddels van een “structurele instorting”. Ironisch genoeg werd diezelfde Brusselse clubcultuur in 2023 erkend als immaterieel cultureel erfgoed.
Herman Konings is veranderingspsycholoog en trendanalist. Hij beheert sinds 1992 het Antwerpse trend- en toekomstonderzoeksbureau Pocket Marketing/nXt. Als bevlogen verhalenverteller schrijft Konings voor Food Inspiration regelmatig over de trends die hem opvallen.
Je zou kunnen concluderen dat jongeren niet meer willen feesten, maar dan ontgaat je een belangrijk signaal. Onderzoek van de Hogeschool Gent uit 2025 suggereert dat studenten niet noodzakelijk minder uitgaan, maar juist bewuster; gezondheid, welzijn, veiligheid en vrijheid worden mee afgewogen. De twintiger die gisteren om vier uur 's nachts nog met een biertje in de hand onder een discobal stond, zit vanavond met zes vrienden rond een zorgvuldig gedekte tafel, met een alcoholvrije cocktail, zelfgemaakte pasta en een playlist waarvoor vroeger een dj nodig was.
"Hospitality wordt ‘homespitality’"
Er ontstaat een nieuwe – best ruime – nichemarkt: de ‘huismuseconomie’, in het Engels bekend onder de noemer ‘homebody economy’. Het is nadrukkelijk niet een economie van ontbering. Integendeel, wanneer we meer tijd thuis doorbrengen, mag dat ook wat kosten. We investeren in high end audio en video, klasse servies, een instagrammable interieur, de betere keukenapparatuur en premium dranken. De cocktailbar wordt een drankenkabinet, de bioscoop een OLED-scherm en het restaurant een Japandi-style kookeiland. Sociale media versterken die esthetisering. Koken is zelfexpressie geworden en de eettafel een scène. Een diner organiseer je niet alleen omdat er gegeten moet worden, maar het moet een beleving zijn, zoals je die van de horeca kent. Hospitality wordt ‘homespitality’...
Wat ook meespeelt: uitgaan zelf is zijn spontaniteit aan het verliezen. Vroeger kon je na een concert nog toevallig in een club belanden en aan de deur een ticket kopen, tegenwoordig moet je verder reizen en vooraf intekenen op Ticketwaves: hoe vroeger je boekt, hoe goedkoper. Uitgaan verliest zo het plezier van serendipiteit – het vinden wat je niet zocht. En duurder wordt het ook: clubs en bars kampen met stijgende huurprijzen, energiekosten, belastingen en productiekosten, terwijl consumenten met diezelfde inflatie en koopkrachtdruk worstelen. Bovendien worden dj's weggekaapt door festivals die hogere gages kunnen betalen. Het gevolg is wat insiders de ‘festivalisering’ van het nachtleven noemen: grote evenementen en maxi-clubs winnen schaal, terwijl kleine, alternatieve plekken verdwijnen.
"Belangrijker dan hoeveel mensen aanwezig waren, wordt hoe aanwezig de mensen waren."
De uitgaan-paradox
En zo ontstaat een interessante paradox: hoe groter en commerciëler het publieke uitgaan wordt, hoe aantrekkelijker het kleine en persoonlijke alternatief thuis wordt. De massa-beleving gaat hand in hand met micro-hospitality. Vandaag oorverdovende connectie met 30.000 onbekenden op een dance beach, morgen diepe connectie met acht bekenden rond een tafel. Net hier schuilt de paradox van de huismuseconomie: we willen minder onder de mensen zijn, maar méér met mensen! En – o ironie! – vooral Gen Z, die zich opvallend eenzaam voelt, wil kleiner, intiemer en zich laven aan zingeving.
Wat betekent dit nu voor de horeca? Ik heb even navraag gedaan bij mijn Britse netwerkcollega’s van The Future Laboratory, die hier vaker bij stilstaan en er het label ‘Mystical Mixology’ voor hebben bedacht: restaurants en bars gebruiken meer theatrale en interactieve servicemomenten om zo vertrouwde gerechten en dranken te transformeren tot memorabele signature ervaringen. Niet alleen wat er op het bord of in het glas komt telt, maar ook wat er aan tafel gebeurt vóór je degusteert.
Lees ook
Trend: horeca ontdekt de kracht van entertainment
"De huismuseconomie gaat niet over thuisblijven, maar over een herdefiniëring van samenkomen"
Bereidingen aan tafel en gerechten die gasten zelf mogen afwerken, geven de restaurantbezoeker ook een actievere rol: de gast kijkt niet alleen toe, maar mag mee vormgeven, bereiden, mengen of afwerken. Hier zit allicht een economische logica achter. Consumenten worden selectiever in waaraan ze hun geld uitgeven. Wie thuis steeds beter kan koken, drinken en entertainen, verwacht buitenshuis iets wat de eigen huiskamer moeilijk kan bieden. Persoonlijke interactie of een klein culinair spektakel legitimeren restaurants een hogere prijs te vragen en leveren gasten deelbare verhalen en beelden op.
Uiteindelijk gaat de huismuseconomie niet werkelijk over thuisblijven, maar over een herdefiniëring van samenkomen. In tijden van digitale overprikkeling, economische onzekerheid en permanente bereikbaarheid zoeken mensen naar kleinere sociale ruimtes waarover ze (mede) controle kunnen hebben en er een meer beduidende rol kunnen spelen. Misschien wordt de kwaliteit van een avond daarom steeds minder bepaald door hoeveel mensen er aanwezig waren, en steeds meer door hoe aanwezig de mensen waren.
Lees ook
Hoe een cyclisch loopbaanmodel talentuitstroom kan helpen voorkomen