Shanghai laat zien hoe de toekomst smaakt

Food Inspiration richt haar blik oostwaarts. Shanghai, de modernste stad van China, is een schatkamer met innovaties in foodservice. Van bakery tot koffie, van fine dining tot plantaardig, van experiential retail tot delivery everywhere. In een serie artikelen neemt Food Inspiration je mee op reis door metropool Shanghai. Dit is aflevering 1: de eerste kennismaking.

Met tien ondernemers uit Nederland en één uit de Verenigde Staten spraken we in negen dagen tijd met meer dan veertig ondernemers, managers, makers en pioniers in de foodscene. Dat gebeurde onder leiding van onze goed ingevoerde lokale gidsen Jessica Gleeson en Kay Xu.

We bezochten meer dan honderd foodconcepten. We hebben rondleidingen voor en achter de schermen gekregen. We hebben heel veel geproefd, van het lekkerste streetfood tot fine dining, van bakery tot een vegetarisch ontbijt in een tempel; we hebben innovaties in koffie en thee gezien, kennisgemaakt met sommeliers met uitstekende Chinese wijnen, bieren van onafhankelijke craftbrouwers geproefd en met tientallen zeer gedreven ondernemers gesproken.

Wat ons opviel tijdens ons werkbezoek aan Shanghai? Bovenal hebben we ons verbaasd over de superkracht van Shanghai: de metropool en China mogen dan politiek anders georganiseerd zijn dan Europa – er is één partij die stuurt, bestuurt en de spelregels bepaalt – de markt daarentegen is hyperkapitalistisch en innoveert vele malen sneller dan we in Europa zien.

Food Inspiration is in de afgelopen 15 jaar eerder in diverse Aziatische metropolen geweest: we hebben trendpresentaties gegeven in Shanghai en Macau, de foodscene van Hongkong bezocht en een maand gereisd door verschillende Chinese regio’s. Eind 2025 keerden we terug naar Shanghai, de metropool met inmiddels 25 miljoen inwoners, om te zien hoe snel de ontwikkelingen gaan.

Shanghai als cultuurschok

Voor wie nog niet eerder in China is geweest, is een eerste bezoek aan Shanghai een absolute cultuurschok. De stad maakt een diepe indruk vanwege de skyline, de bedrijvigheid, de netheid en de kwaliteit van winkels en horeca. Het doet de richting van je innovatiekompas veranderen. Waren eerst steden als New York, Los Angeles en San Francisco plaatsen waar je als Europeaan een glimp van de toekomst mee wilde krijgen, een bezoek aan Shanghai doet de Amerikaanse voorsprong sterk relativeren. Dat geldt voor de food- en hospitalitybusiness, maar het geldt ook voor het straatbeeld.

Allereerst de veiligheid op straat in Shanghai. Er is nauwelijks diefstal en criminaliteit. Dat komt door het permanente cameratoezicht. Mocht je een persoonlijk eigendom vergeten in de taxi, dan is de kans groot dat je het terugkrijgt. Critici wijzen er terecht op dat cameratoezicht in China leidt tot een surveillancestaat en inperking van persoonlijke vrijheden; de andere kant van de medaille is dat vrouwen – 50% van de bevolking – ’s nachts met een veilig gevoel over straat gaan. In Shanghai hoef je als bezoeker en inwoner niet voortdurend op je hoede te zijn.

Ook zijn er nauwelijks daklozen en bedelaars. Natuurlijk kent ook wereldstad Shanghai daklozen, maar door strikte handhaving, terugstuur- en opvangprogramma’s, zie je geen zwervers op straat. Hoe anders is dit in vergelijking met bijvoorbeeld San Francisco, dat met een veel kleinere bevolking (850.000 versus de 25 miljoen van Shanghai) meer dan 8.000 daklozen telt.

Een stille metropool

Het tweede dat opvalt is de stilte op straat. Elektrisch rijden is de norm. De meeste auto’s en alle honderdduizenden scooters in Shanghai rijden elektrisch. Als de Chinese Communistische Partij in haar vijfjarenplannen besluit om de verbrandingsmotor te vervangen door accu’s, dan gebeurt dat ook. Het gevolg is dat ondanks de verkeersdrukte er een grote akoestische rust op straat heerst en er geen verstikkende uitlaatgassen zijn. Er wordt ook nauwelijks geclaxonneerd. Ook daar is namelijk controle op. Er staan bakens langs de wegen die decibellen registreren. Het algemeen belang – de voordelen voor het collectief – wegen in China zwaarder dan bedrijfsbelangen. Maatschappelijke stabiliteit wordt belangrijker gevonden dan individuele vrijheid.

China is een economische macht geworden om rekening mee te houden. Door trendwatchers en economen werd al langer gezegd dat de 19e eeuw van de Britten was, de 20e eeuw van de Amerikanen en de 21e eeuw de eeuw van China. Shanghai is de expressie van die ontwikkeling. Als je de skyline van die wereldstad ziet, dan besef je dat het beeld dat we hier in Nederland van China hebben, beperkt is. 

Van werkplaats naar wereldmacht

De negatieve beeldvorming over China is dominant: communistisch regime, onderdrukking van minderheden en politieke tegenstanders, beperkte individuele vrijheden. De morele verontwaardiging over de maatschappij-inrichting – die niet strookt met Europese waarden – staat een ruimer beeld van het land in de weg. 

Maar wat China de laatste decennia economisch heeft gepresteerd, is historisch. In dertig jaar tijd groeide China’s economie meer dan twintigvoudig – een expansie die het land transformeerde van lagelonenfabriek tot economische supermacht met een van ’s werelds grootste consumentenmarkten. Het land heeft honderden miljoenen mensen uit de armoede gehaald; de middenklasse is geëxplodeerd. Wat begon als de werkplaats van de wereld, is inmiddels uitgegroeid tot een laboratorium van de toekomst: China produceert niet alleen goedkope spullen voor de wereld, maar zet mede de toon in tech: AI, automotive, e-commerce en een razendsnel vernieuwende tech-enabled foodcultuur.

Wat voor beeld symboliseert de kracht, het ondernemerschap en de werklust van Shanghai het beste? Kiezen we voor de indrukwekkende skyline van de stad in de avond, het treinstation in Shanghai dat groter is dan Schiphol, of de tienduizenden bezorgers die op hun scooters maaltijden bezorgen bij kantoren die geen bedrijfsrestaurants meer nodig hebben? Laten we kiezen voor het laatste.

De stad van de bezorgers

China is uitgegroeid tot ’s werelds grootste delivery-economie. Naar schatting werken er meer dan 10 miljoen bezorgers die tussen de 60 en 100 miljoen maaltijden per dag bezorgen en nog veel meer pakketleveringen verzorgen. In megasteden als Shanghai en Beijing is food delivery een integraal onderdeel van het stedelijke ritme: pre-ordered ontbijt op kantoor, lunch uit de bezorgkluis in de lobby, koffie onderweg en ’s avonds warme maaltijden aan de voordeur.

Centraal in dit systeem staat de smartphone met de apps Alipay en WeChat. Bestellen, cashless betalen, scannen, tracken, bezorgen, raten: zonder smartphone ben je nergens in Shanghai. In elke winkel staan gele accu’s waarmee je je telefoon gratis kunt opladen. Het internet werkt zonder haperen en overal zie je inwoners gekluisterd aan hun scherm: in de metro, in het restaurant, wandelend op straat.

Een eenvoudige maaltijd kost tussen de 20 en 40 Chinese yuan (ongeveer €2,5 tot €5), terwijl bezorgkosten doorgaans laag zijn en in de regel door platforms worden gesubsidieerd. Achter de razendsnelle delivery-economie staan honderdduizenden bezorgers, vaak migranten uit andere Chinese provincies. In steden als Shanghai verdienen zij tussen de 7.000 en 11.000 yuan per maand – €900 tot €1.400 per maand – een inkomen dat alleen gehaald wordt met lange werkdagen en een hoog aantal ritten. Food delivery is een logistiek fenomeen dat we nergens anders in de wereld op deze immense schaal zijn tegengekomen. Het is het fundament onder China’s stedelijke lifestyle en consumptiepatroon. Want net als in Europa en de Verenigde Staten dient ook in China gemak de mens.