“Duurzaamheid lijkt een ondergeschoven kindje, maar er worden echt grote stappen gezet”

Het thema duurzaamheid verschuift binnen veel bedrijven steeds vaker naar de achtergrond. Toch worden er ‘onder de radar’ grote stappen gezet, zeker ook in de foodsector. Dat signaleert Fred van Aken, managing partner bij conceptontwikkelingsbureau Conceptional. Volgens hem zitten we op dit moment in de derde duurzaamheidsgolf. Aan Food Inspiration legt hij uit wat dat betekent, en wat we van de volgende golf kunnen verwachten. 

Van Aken: “Duurzaamheid was tien jaar geleden een trending topic voor veel bedrijven. Maar je ziet nu dat het een containerbegrip is geworden dat te weinig urgentie heeft. Toch zijn we een stuk verder dan tien jaar geleden”, vertelt Van Aken voorzichtig optimistisch. “Vrijwel ieder bedrijf heeft in de afgelopen jaren wel in meer of mindere mate stappen gezet om duurzamer te produceren of te werken. En als je het foodaanbod van nu vergelijkt met twintig jaar geleden, zijn we – zeker in Nederland – ook echt een andere weg ingeslagen. Tien jaar geleden was een broodje kroket nog de standaardlunch in veel bedrijfskantines, tegenwoordig is dat aanbod verruimd met groentenopties en saladebarren. Ook de meeste restaurants hebben tegenwoordig een vega-optie op het menu staan. Daardoor is het voor de consument nu een stuk makkelijker dan vroeger om duurzamer te eten.”

Lees ook

‘We staan aan het begin van een grote revolutie in de voedselindustrie, en Nederland kan daarin voorop lopen’

Rutger Bregman wil niet alleen dat mensen deugen, maar ook dat ze goed doen

Aandacht voor duurzaamheid: 3 duurzaamheidsgolven

Volgens Van Aken hebben we in de afgelopen decennia te maken gehad met twee grote duurzaamheidsgolven en bevinden we ons nu aan het begin van een derde golf. De golven stuwen elkaar voort en zijn opeenvolgend en overlappend:

• Eerste golf: Vanaf 2006 (Activisme en Idealisme)
  In 2006 kwam Al Gore met de film An Inconvenient Truth. De film toonde de ongemakkelijke waarheid over de opwarming van de aarde, de invloed van ons menselijk gedrag en alle gevolgen die dat kan hebben voor de toekomst. Tijdens deze eerste duurzaamheidsgolf stonden klimaatactivisten op en wakkerden de vlam van idealisme aan. De eerste consumenten sloegen aan op de alarmerende berichten en sloten zich bij hen aan, of gingen zichzelf afvragen hoe ze hun leef- en eetstijl konden verduurzamen.

• Tweede golf: Vanaf 2016 (Regelgeving en Normering)
  Tijdens de tweede duurzaamheidsgolf namen de instituten het over. Het klimaatakoord van Parijs is hier een voorbeeld van. De overheid kwam met wetgeving en bedrijven kwamen met duurzaamheidsdoelstellingen.

• Derde golf: Vanaf 2023 (Inrichting en operationalisering)
  We leven nu in de derde duurzaamheidsgolf, in een periode van operationalisering. De meeste organisaties hebben inmiddels een eigen duurzaamheidspolicy waarbij systemen en processen binnen het bedrijf zijn vastgelegd.
  
  

Vierde golf

“Ik voorzie ook een vierde golf, waarin de transitie niet meer lineair maar exponentieel gaat en we dus in de versnelling komen. We hebben de systemen, volumes nemen toe, lessen worden geleerd en innovaties leiden tot oplossingen. En dit allemaal in een context van nieuwe generaties die duurzaamheid een vanzelfsprekendheid vinden en waarbij de weerstand niet meer overwonnen hoeft te worden.”

Je zult jongeren nooit horen zeggen: 'blijf van mijn vlees af' 

“Voor veel jongeren die tijdens de eerste duurzaamheidsgolf geboren zijn, is duurzaamheid ook heel logisch. Je zult hen nooit horen zeggen ‘blijf van mijn vlees af’. Duurzaamheid is voor hen een basisvoorwaarde, net zoiets als hygiëne in een horecazaak. Je praat er niet over, je weet ook niet precies hoe alles achter de schermen georganiseerd is, maar je verwacht wel dat het goed geregeld is.”

We stromen langzaam de goede kant op

Zo ‘stromen’ we langzaam naar een wereld die steeds duurzamer wordt. Misschien dat we over 50 jaar wel denken: hoe hebben we ooit vlees kunnen eten? Ook verwacht ik dat in de komende jaren duurzame producten goedkoper zullen worden. Als de afname groter wordt, gaat de productie namelijk omhoog en de prijs per product omlaag. Je ziet het al bij vleesvervangers: eerst waren die een stuk duurder dan vlees, nu zijn ze in een groeind aantal categorieën meestal zelfs goedkoper.”